Wypadek samochodowy, potrącenie pieszego czy kolizja drogowa często powodują nie tylko straty materialne, ale również poważne konsekwencje zdrowotne. W takich sytuacjach poszkodowani mają prawo domagać się odszkodowania, zadośćuczynienia oraz innych świadczeń od sprawcy lub jego ubezpieczyciela.

Niestety wiele osób błędnie zakłada, że na zgłoszenie swoich roszczeń ma nieograniczony czas. To poważny błąd. Polskie prawo przewiduje bowiem określone terminy przedawnienia, po upływie których dochodzenie należnych świadczeń może okazać się znacznie utrudnione, a w niektórych przypadkach wręcz niemożliwe.

Czym jest przedawnienie?

Przedawnienie nie oznacza, że roszczenie całkowicie znika. Oznacza natomiast, że osoba zobowiązana do zapłaty może skutecznie uchylić się od spełnienia świadczenia, powołując się na upływ czasu.

W praktyce oznacza to, że nawet jeśli poszkodowany rzeczywiście poniósł szkodę i ma rację co do zasady, po upływie terminu przedawnienia ubezpieczyciel lub sprawca mogą podnieść zarzut przedawnienia i uniknąć wypłaty świadczenia.

Dlatego tak ważne jest podjęcie odpowiednich działań we właściwym czasie.

Jaki jest podstawowy termin przedawnienia?

W większości przypadków roszczenia związane z wypadkiem komunikacyjnym przedawniają się po 3 latach.

Termin ten liczony jest od dnia, w którym poszkodowany:

• dowiedział się o szkodzie,
• dowiedział się o osobie zobowiązanej do jej naprawienia.

Najczęściej będzie to dzień wypadku lub krótki okres następujący po zdarzeniu, gdy ustalony zostanie sprawca kolizji.

Wypadek będący przestępstwem – znacznie dłuższy termin

Nie każdy wie, że w niektórych sytuacjach czas na dochodzenie roszczeń jest znacznie dłuższy.

Jeżeli szkoda powstała w wyniku czynu stanowiącego przestępstwo, roszczenie przedawnia się dopiero po 20 latach od dnia popełnienia przestępstwa.

Przykładem mogą być sytuacje, gdy kierowca:

• prowadził pojazd pod wpływem alkoholu,
• spowodował ciężki uszczerbek na zdrowiu,
• doprowadził do śmiertelnego wypadku drogowego.

Długi termin ma na celu zwiększenie ochrony osób szczególnie poszkodowanych przez poważne naruszenia prawa.

Przedawnienie szkód na osobie

W praktyce skutki wypadku często ujawniają się dopiero po pewnym czasie.

Poszkodowany może początkowo odczuwać jedynie niewielkie dolegliwości, które następnie prowadzą do poważnych problemów zdrowotnych wymagających leczenia czy rehabilitacji.

W takich przypadkach istotne znaczenie ma moment uzyskania wiedzy o rozmiarze szkody. Termin przedawnienia może być liczony od chwili, gdy poszkodowany dowiedział się o następstwach zdarzenia oraz o osobie odpowiedzialnej za ich naprawienie.

Dlatego każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.

Szczególna ochrona małoletnich

Prawo przewiduje dodatkową ochronę dla osób, które w chwili wypadku nie ukończyły 18 roku życia.

Jeżeli poszkodowanym jest małoletni, przedawnienie jego roszczeń nie może zakończyć się wcześniej niż po upływie dwóch lat od uzyskania pełnoletności.

Rozwiązanie to ma chronić dzieci przed utratą możliwości dochodzenia swoich praw wyłącznie z uwagi na brak zdolności do samodzielnego prowadzenia spraw prawnych.

Czy zgłoszenie szkody do ubezpieczyciela przerywa przedawnienie?

Tak, podjęcie określonych czynności może przerwać bieg przedawnienia.

Do najczęściej spotykanych sytuacji należą:

• zgłoszenie roszczenia do zakładu ubezpieczeń,
• wszczęcie postępowania sądowego,
• wszczęcie postępowania mediacyjnego,
• uznanie roszczenia przez zobowiązanego.

Po przerwaniu przedawnienia termin biegnie na nowo.

Z tego względu szybka reakcja po wypadku może mieć kluczowe znaczenie dla ochrony interesów poszkodowanego.

Dlaczego nie warto zwlekać?

Wielu poszkodowanych wychodzi z założenia, że skoro mają kilka lat na dochodzenie roszczeń, mogą zająć się sprawą później.

To ryzykowne podejście.

Z biegiem czasu mogą pojawić się problemy związane z:

• utratą dokumentacji,
• zatarciem śladów zdarzenia,
• trudnościami w uzyskaniu opinii świadków,
• zmianą stanu zdrowia utrudniającą ocenę skutków wypadku.

Ponadto im szybciej zostanie zgromadzony materiał dowodowy, tym większe szanse na uzyskanie pełnego odszkodowania.

Najczęstsze błędy poszkodowanych

Osoby poszkodowane w wypadkach komunikacyjnych często:

• błędnie obliczają termin przedawnienia,
• ograniczają się wyłącznie do naprawy pojazdu,
• nie dochodzą zadośćuczynienia za krzywdę,
• nie dokumentują kosztów leczenia i rehabilitacji,
• zbyt długo odkładają podjęcie działań prawnych.

W efekcie mogą utracić możliwość uzyskania części należnych świadczeń lub znacząco osłabić swoją pozycję w sporze z ubezpieczycielem.

Jakie roszczenia mogą się przedawnić?

Przedawnieniu podlegają między innymi:

• odszkodowanie za uszkodzony pojazd,
• zwrot kosztów leczenia,
• zwrot kosztów rehabilitacji,
• utracone zarobki,
• zadośćuczynienie za doznaną krzywdę,
• renta z tytułu zwiększonych potrzeb lub utraty zdolności do pracy.

Nie warto więc odkładać dochodzenia swoich praw na ostatnią chwilę.

Podsumowanie

Termin przedawnienia odszkodowania za wypadek komunikacyjny najczęściej wynosi 3 lata, jednak w przypadku szkód wynikających z przestępstwa może zostać wydłużony nawet do 20 lat. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny, szczególnie gdy skutki zdrowotne ujawniają się po czasie lub gdy poszkodowanym jest osoba małoletnia.

Jeżeli uczestniczyłeś w wypadku drogowym i nie masz pewności, czy Twoje roszczenia nie uległy jeszcze przedawnieniu, warto jak najszybciej skonsultować się z adwokatem. Odpowiednio podjęte działania mogą skutecznie zabezpieczyć Twoje prawa i umożliwić uzyskanie pełnego odszkodowania.

Potrzebujesz pomocy w sprawie odszkodowania po wypadku komunikacyjnym? Skontaktuj się z naszą kancelarią. Przeanalizujemy terminy przedawnienia, ocenimy Twoje roszczenia i pomożemy skutecznie dochodzić należnych świadczeń.

adwokat Konrad Michał Kuć