Rozwód nigdy nie jest prosty, ale szczególne trudności pojawiają się wtedy, gdy małżonkowie wspólnie stworzyli dobrze prosperujący biznes. W przypadku lekarzy często takim składnikiem majątku jest przychodnia lekarska prowadzona w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Co dzieje się z przychodnią po rozwodzie? Czy jeden z małżonków automatycznie przejmuje spółkę? Jak ustalić wartość przedsiębiorstwa medycznego, którego głównym atutem są pacjenci, kontrakty i renoma na rynku?

Odpowiedzi na te pytania mogą mieć kluczowe znaczenie dla wyniku postępowania o podział majątku.

Przychodnia w formie spółki z o.o. nie podlega podziałowi jak mieszkanie

Pierwszym błędem popełnianym przez wielu rozwodzących się małżonków jest założenie, że przychodnię można podzielić podobnie jak nieruchomość.

W praktyce przedmiotem podziału nie jest sama spółka z o.o., lecz przede wszystkim udziały w spółce, które należą do małżonków.

Jeżeli udziały zostały nabyte w trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej za środki pochodzące z majątku wspólnego, co do zasady wchodzą one do majątku wspólnego i podlegają rozliczeniu podczas podziału majątku.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że po rozwodzie każde z małżonków będzie posiadało po połowie udziałów.

Oboje małżonkowie są lekarzami. Czy ma to znaczenie?

Tak, i to bardzo istotne.

W przeciwieństwie do wielu innych firm, działalność medyczna często jest ściśle związana z osobistym zaangażowaniem lekarzy będących wspólnikami.

Przychodnia może funkcjonować dzięki:

• wiedzy i kwalifikacjom małżonków,
• ich kontaktom zawodowym,
• rozpoznawalności w środowisku medycznym,
• bazie pacjentów,
• kontraktom z NFZ,
• współpracy z personelem medycznym.

Dlatego sąd, rozstrzygając sposób podziału majątku, bierze pod uwagę nie tylko wartość udziałów, ale także realne możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Kto przejmuje przychodnię po rozwodzie?

Nie istnieje jedna reguła odpowiednia dla wszystkich spraw.

Najczęściej występują cztery rozwiązania.

1. Jeden z małżonków przejmuje wszystkie udziały

To najczęściej spotykany wariant.

Przykładowo:

• wartość udziałów wynosi 2 mln zł,
• sąd przyznaje wszystkie udziały jednemu z małżonków,
• drugi małżonek otrzymuje spłatę odpowiadającą jego udziałowi.

Jest to rozwiązanie szczególnie często stosowane wtedy, gdy dalsze wspólne prowadzenie biznesu mogłoby prowadzić do konfliktów i utrudniać funkcjonowanie spółki.

2. Oboje pozostają wspólnikami

Takie rozwiązanie jest możliwe, ale w praktyce stosunkowo rzadkie.

Po rozwodzie relacje między małżonkami bywają napięte, a wspólne zarządzanie przychodnią wymaga codziennej współpracy i podejmowania strategicznych decyzji.

Dlatego pozostawienie byłych małżonków jako wspólników zwykle sprawdza się tylko wtedy, gdy potrafią oni zachować profesjonalne relacje biznesowe.

3. Sprzedaż udziałów osobie trzeciej

Niekiedy żadna ze stron nie chce lub nie jest w stanie przejąć przychodni.

Wówczas udziały mogą zostać sprzedane inwestorowi zewnętrznemu, a uzyskane środki podlegają podziałowi.

Takie rozwiązanie jest jednak mniej popularne, zwłaszcza gdy przychodnia generuje stabilne dochody.

4. Ugodowy podział majątku

Najbardziej korzystnym rozwiązaniem jest zwykle porozumienie między stronami.

Małżonkowie mogą samodzielnie ustalić:

• kto przejmie udziały,
• wysokość spłat,
• terminy płatności,
• sposób dalszej współpracy zawodowej.

Pozwala to uniknąć wielomiesięcznych sporów oraz kosztownych opinii biegłych.

Jak wycenia się przychodnię lekarską?

To najważniejszy i zazwyczaj najbardziej sporny element całego postępowania.

Wbrew obiegowej opinii wartość przychodni nie jest równa wartości znajdującego się w niej sprzętu medycznego.

Nowoczesna placówka medyczna może być warta wielokrotnie więcej niż suma jej materialnych składników.

Majątek trwały

Biegły uwzględnia między innymi:

• lokale,
• wyposażenie gabinetów,
• sprzęt medyczny,
• aparaturę diagnostyczną,
• środki pieniężne.

Jest to stosunkowo najłatwiejsza część wyceny.

Wartość przedsiębiorstwa jako funkcjonującego organizmu

Znacznie większe znaczenie mają często składniki niematerialne.

Do takich elementów należą:

• marka przychodni,
• renoma lekarzy,
• rozpoznawalność na rynku,
• baza pacjentów,
• kontrakty z NFZ,
• umowy z podmiotami prywatnymi,
• potencjał generowania przyszłych dochodów.

W przypadku dobrze prosperującej placówki to właśnie te składniki mogą stanowić największą część wartości przedsiębiorstwa.

Czy bierze się pod uwagę przyszłe zyski?

Tak.

Przy wycenie przedsiębiorstw medycznych często stosowane są metody dochodowe.

Oznacza to analizę:

• przychodów z ostatnich lat,
• rentowności działalności,
• perspektyw rozwoju,
• sytuacji rynkowej,
• liczby pacjentów,
• stabilności kontraktów.

Biegły ocenia, jakie dochody przedsiębiorstwo może generować w przyszłości i na tej podstawie określa jego aktualną wartość.

Dlatego przychodnia osiągająca roczny zysk na poziomie 1 mln zł może być warta wielokrotnie więcej niż wartość samego sprzętu znajdującego się w gabinetach.

Czy znaczenie ma osobista praca lekarza?

Tak, i właśnie to często bywa przedmiotem największych sporów.

Przykładowo jeden z małżonków może twierdzić, że sukces przychodni wynika przede wszystkim z jego osobistej pracy, renomowanego nazwiska i wieloletniej praktyki zawodowej.

Druga strona może natomiast wskazywać, że rozwój placówki był możliwy dzięki wspólnemu zaangażowaniu oraz środkom pochodzącym z majątku wspólnego.

W takich przypadkach sądy często korzystają z opinii biegłych z zakresu wyceny przedsiębiorstw oraz rachunkowości.

Co jeśli jedno z małżonków prowadziło przychodnię, a drugie zajmowało się domem?

To okoliczność często niedoceniana.

Polskie prawo przyjmuje, że prowadzenie gospodarstwa domowego i wychowywanie dzieci stanowi wkład w budowę majątku wspólnego.

Oznacza to, że brak bezpośredniego udziału w prowadzeniu przychodni nie pozbawia małżonka prawa do udziału w majątku wspólnym.

Nie można więc skutecznie argumentować, że skoro tylko jeden lekarz przyjmował pacjentów, to wyłącznie on powinien korzystać z wartości przedsiębiorstwa.

Podział przychodni to jedna z najbardziej skomplikowanych spraw majątkowych

Podział majątku obejmującego funkcjonującą przychodnię medyczną należy do najbardziej złożonych postępowań po rozwodzie. Spór dotyczy bowiem nie tylko sprzętu i udziałów, ale również wartości marki, bazy pacjentów, kontraktów oraz przyszłych możliwości zarobkowych przedsiębiorstwa.

Dlatego jeszcze przed wszczęciem postępowania warto przeanalizować strukturę spółki, zgromadzić dokumentację finansową oraz rozważyć możliwość ugodowego zakończenia sporu.

Jeżeli przychodnia lekarska prowadzona jest w formie spółki z o.o., w postępowaniu o podział majątku przedmiotem rozliczeń najczęściej są udziały w spółce. Sąd może przyznać je jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego, pozostawić udziały obojgu małżonkom lub dopuścić inne rozwiązanie odpowiadające okolicznościom sprawy.

Największe znaczenie ma zwykle prawidłowa wycena przedsiębiorstwa. Obejmuje ona nie tylko wartość sprzętu i nieruchomości, ale również renomę placówki, bazę pacjentów, kontrakty oraz zdolność do generowania przyszłych zysków. W praktyce właśnie od tej wyceny zależą często milionowe rozliczenia pomiędzy byłymi małżonkami.

Jeżeli jesteś lekarzem i czeka Cię rozwód lub podział majątku obejmujący przychodnię medyczną, skontaktuj się z naszą kancelarią. Pomożemy zabezpieczyć Twoje interesy, przeanalizujemy strukturę spółki i przygotujemy strategię postępowania dostosowaną do specyfiki branży medycznej.

adwokat Konrad Michał Kuć